RSS

Category Archives: Ελύτης

σΑπφΩ … δια χειρός Αlcorlo*

ALCORLO - Safo

Safo – Σαπφώ: dibujo de Manuel Alcorlo**

* κι ένα ποίημά της, επίσης σε απόδοση από τους Νομπελίστες

Cuasimodo  και Ελύτη:

 

φαίνεταί μοι κήνος ίσος θέοισιν έμμεν’

ώνηρ όττις ενάντιός τοι ισδάνει και πλά

σιον άδυ φωνείσας υπακούει

 

                                                  και γε

λαίσας ιμέροεν το μ’ ή μάν καρδίαν εν

στήθεσιν επτόαισεν· ως  γάρ ές   σ’ ίδω

βρόχε’ ώς με φώνεσ’ ουδ’   ‘εν έτ’ είκει

αλλ’ άκαν μέν γλώσσα  έαγε λέπτον

δ’ αύτικα χρώι πύρ υπαδεδρόμηκεν οπ

 πάτεσσι δ’ ουδ’ ‘εν όρημμ’ επιρρόμβεισι

                                           δ’  άκουαι

έκαδε μ’ ίδρως ψύχρος

κακχέεται τρόμος δέ παίσαν άγρει χλω

ροτέρα δέ ποίας έμμι τεθνάκην δ’ ολίγω

‘πιδεύης φαίνομ’  αι

                           αλλά πάν τόλ

ματον επεί και πένητα…

 

 

a me pare uguale agli dèi

chi a te vicino cosi dolce

suono ascolta mentre tu parli

e ridi amorosamente, subito a me

il cuare si agita nel petto

solo che appena ti veda, e la voce

si perde sulla lingua inerte,

un fuoso sottile affiora rapido alla pelle,

e no buio negli occhi e il rombo

del sangue alle orecchie.

 

e tutta in sudore e tremante

come erba patita scoloro:

e morte non pare lontana

a me rapita di mente.

(απόδοση  Salvatore Cuasimodo)

 

 

 

θεός μου φαίνεται στ’  αλήθεια εμένα κείνος

ο άντρας που κάθεται αντικρύ σου κι από

κοντά τη γλύκα της φωνής σου απολαμβά

νει     *   και το γέλιο σου αχ που ξελογιάζει

και που    λιώνει στο στήθος την καρδιά μου

σου τ’  ορκίζομαι· γιατί μόλις που πάω να

σε κοιτάξω νιώθω ξάφνου μου κόβεται η μι

λιά μου   *     μες στο στόμα η γλώσσα μου

στεγνώνει· πυρετός κρυφός με σιγοκαίει κι

ούτε βλέπω τίποτα ούτε ακούω    *    μα βου

ίζουν τ’  αυτιά μου κι ένας κρύος ιδρώτας

το κορμί μου περιχάει·  τρέμω σύγκορμη άχ

και πρασινίζω σαν το χόρτο και λέω πως

λίγο ακόμη· λίγο ακόμη και πάει θα ξεψυ

χήσω   *     κι όμως όλα κανείς να τα τολ

μάει πρέπει·  τι και παρατημένη ακόμη…

 

(ανασύνθεση και απόδοση Οδυσσέα Ελύτη)

 

 ** Ευχαριστούμε θερμά τον αγαπητό μας φίλο

     ζωγράφο και ακαδημαϊκό κ. Manuel Alcorlo

     για το αδημοσίευτο αυτό σχέδιο που μας έστειλε,

     μαζί με τη μετάφραση  του Cuasimodo, αντιγραμμένη

     από τον ίδιο.

Advertisements
 
 

Tags: , , , ,

Aποκηρυγμένο το ποίημα Η ΚΑΛΩΣΥΝΗ ΣΤΙΣ ΛΥKOΠΟΡΙΕΣ του Οδυσσέα Ελύτη ;;;

Elytis - grammatosimo

“{…}  ώρα να μπει στο κάθε πράγμα ο χτύπος της καρδιάς

Να συνεπάρει τα σπαρτά μια τραμουντάνα υγείας

Να πιεί ο χυμός της θύμησης το θελκτικό του μέλλον

Ν’  ανθοβολίσουν κερασιές μες στα σγουρά μαλλιά

Να καταργήσει ο λόγος το χρυσάφι”.

Οδυσσέας Ελύτης: Η καλωσύνη στις λυκοποριές

Η πρόσφατη ανάρτηση στο παρόν ιστολόγιο από τον χαράκτη Δημήτρη Παπαγεωργίου (Dimitri) τεσσάρων επιστολών του Οδυσσέα Ελύτη έρχεται να ρίξει φως σε ένα μείζονος ενδιαφέροντος ζήτημα που απασχολεί τα τελευταία χρόνια τους φίλους και μελετητές του έργου του νομπελίστα ποιητή μας. Δηλαδή, ποιά ήταν η γνώμη του Ελύτη για το συνθετικό του ποίημα Η Καλωσύνη στις λυκοποριές, του 1943, που ως γνωστό εκδόθηκε στη Μαδρίτη  από τον Δημήτρη σε δίγλωσση έκδοση, φιλοτεχνημένη εξ ολοκλήρου με χαρακτικά του. ‘Οπως  τεκμαίρεται από τις επιστολές, αλλά και από πληροφορίες που μας έδωσε ο χαράκτης, ο Ελύτης δέχθηκε με ενθουσιασμό την πρόταση του Δημήτρη και συνεργάστηκε στενά μαζί του για όλες τις λεπτομέρειες της δύσκολης, χρονοβόρας και δαπανηρής αυτής έκδοσης, η οποία  δεν ολοκληρώθηκε το 1977, όπως γράφουν οι βιβλιογράφοι  του Ελύτη, αλλά συνεχίστηκε μερικά ακόμη χρόνια… Αξίζει να σημειωθεί ότι τον  Οκτώβριο του 1980, όταν ο  Ελύτης βρισκόταν στη Μαδρίτη,  επισήμως προσκεκλημένος από την Ισπανική κυβέρνηση, ο ποιητής υπόγραψε ιδιοχείρως δύο τόμους της έκδοσης αυτής, που αγοράστηκαν από το ελληνικό δημόσιο για να προσφερθούν λίγο αργότερα από τόν τότε υπουργό Εξωτερικών Γεώργιο Ράλλη στο ισπανικό βασιλικό ζεύγος και στον ισπανό υπουργό Εξωτερικών Marcelino Oreja. Ήταν οι τελευταίοι τόμοι της έκδοσης της Καλωσύνης που υπόγραφε ο δημιουργός της. Γράφει, λοιπόν ο Ελύτης στην επιστολή του προς τον Δημήτρη της 16ης Ιουλίου 1975 τα εξής για το συνθετικό του αυτό ποίημα:

Με μεγάλη καθυστέρηση επέτυχα να βρω επί τέλους, το τεύχος του περιοδικού “Τετράδιο” όπου είχε δημοσιευθεί η “Καλωσύνη στις Λυκοποριές”. Είναι το μόνο μεγάλο μου ποίημα που δεν έχει συμπεριληφθεί στις συλλογές και παραμένει άγνωστο. Είναι κρίμας. Και είναι μια ευκαιρία να πάρει τη μορφή βιβλίου σήμερα που παρουσιάζει μια περίεργη αναλογία με τα γεγονότα των ημερών μας”.

(Ολόκληρη η αυτόγραφη επιστολή στο τέλος του παρόντος).

Αυτά γράφει ο ποιητής το 1975 και συνεργάζεται στενά με τον χαράκτη, μεταφραστή του και εκδότη,  τουλάχιστον επί μια πενταετία, ακόμη και μετά το Νόμπελ, χωρίς ποτέ στο διάστημα αυτό να εκφράσει καμιά επιφύλαξη ως προς το εν λόγω ποίημά του ή μεταμέλεια για την έκδοσή του.  Και ιδού το πρόβλημα και τα ερωτήματα που προκύπτουν: Έξι χρόνια μετά τον θάνατο του ποιητή κυκλοφορεί η συγκεντρωτική  έκδοση: Οδυσσέας Ελύτης Ποίηση (Ίκαρος, 2002). Και το περίεργο: από το ποιητικό αυτό corpus του Ελύτη, δηλαδή τα Άπαντά του, λείπει  Η Καλωσύνη στις λυκοποριές χωρίς να γίνεται μνεία αυτής της παράλειψης.

Τί συνέβη λοιπόν; Πότε ο Ελύτης άλλαξε γνώμη για την αξία του ποιήματος και με ποια αιτιολογία; Ήταν γραπτή ή  προφορική η αποκήρυξη; Γραμμένο το 1943, δηλαδή στη διάρκεια της ναζιστικής  κατοχής της πατρίδας μας, πρόκειται για ποίημα σαφώς ΠΑΤΡΙΩΤΙΚΟ, κομμένο από την κατοχική λογοκρισία,  που ο δημιουργός του το θεωρεί το 1975 επίκαιρο με τα γεγονότα εκείνων των ημερών. Θα έλεγε άραγε το ίδιο ο Ελύτης και σε σχέση με την παρούσα  συγκυρία; 

Κάποιοι πρέπει κάποτε να απαντήσουν τεκμηριωμενα για τους λόγους του εξoβελισμού του ποιήματος από τα ΑΠΑΝΤΑ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ, διότι τα περί “ημιτελούς” που ακούστηκαν δεν ευσταθούν.  Ο Ελύτης ήταν επαρκέστατα ενημερωμένος και ως κορυφαίος  νεωτερικός δημιουργός ήταν σε θέση να  εκτιμήσει  ότι το NON FINITO δεν είναι μειονέκτημα. Το αντίθετο μάλιστα. Βέβαια ο ποιητής, όπως  και κάθε δημιουργός, δικαιούται να αποτιμά το έργο του με τα εκάστοτε κριτήρια της αρεσκείας του, τούτο όμως δεν δεσμεύει  το μελετητή και  τον αναγνώστη, κυρίως μάλιστα όταν πρόκειται  για ένα ποίημα δημοσιευμένο και καταξιωμένο , το οποίο θεωρήθηκε ότι “εγκαινιάζει μια νέα περίοδο του ποιητή” που αποκορύφωμά της ήταν το Αξιον Εστί. Η παρούσα ανακίνηση του θέματος δεν οφείλεται σε  φιλολογικές μας περιέργειες ή τάση σκανδαλισμού, αλλά  σε λόγους ουσίας και υπευθυνότητας. Το ποίημα είναι πατριωτικό και πρέπει να αποδοθεί στο κοινό για το οποίο προοριζόταν, δηλαδή στον φυσικό του κληρονόμο.

Σ. ΑΝΤ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ELYTIS A DIMITRI - 16.07.1975

.Πηγή: Aρχείον DIMITRI, Μαδρίτη

 

Tags: , , , ,

Η ΚΑΛΩΣΥΝΗ ΣΤΙΣ ΛΥΚΟΠΟΡΙΕΣ – τέσσερα γράμματα του Ελύτη*

*ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ

Με την ευκαιρία της πρόσφατης αναδρομικής μου έκθεσης στο Πανεπιστήμιο του Alcala de Henares, της Μαδρίτης, στο πλαίσιο της οποίας παρουσίασα και τα βιβλία που φιλοτέχνησα με χαρακτικά μου, αναρτώ εδώ με συγκίνηση το συνθετικό ποίημα Η ΚΑΛΩΣΥΝΗ ΣΤΙΣ ΛΥΚΟΠΟΡΙΕΣ του Οδυσσέα Ελύτη, καθώς και τέσσερα από τα ευρισκόμενα στο Αρχείο μου γράμματα του Νομπελίστα ποιητή μας, που αναφέρονται σε λεπτομέρειες της συνεργασίας μας για την έκδοση του εν λόγω ποιήματος. Οι δραματικές ανθρωπο-λυκοποριές στις οποίες και πάλι βρίσκεται η πατρίδα μας, καθιστούν το πατριωτικό αυτό ποίημα ιδιαίτερα επίκαιρο και ωφέλιμο, όπως ακριβώς το χαρακτήριζε το 1975 ο ίδιος ο δημιουργός του,   σε σχέση με τη δύσκολη συγκυρία εκείνων των ημερών…

Δημήτρης Παπαγεωργίου (DIMITRI)

Μαδρίτη, 31 Μαϊου 2013

  

ODYSSEUS ELYTIS – Kalosyni

DIMITRI - ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ   Η ΚΑΛΩΣΥΝΗ ΣΤΙΣ ΛΥΚΟΠΟΡΙΕΣ  - exofyllo ekdosis Madritis

 

 

ELYTIS A DIMITRI - 16.07.1975

ELYTIS A DIMITRI - 01.11.[19]76 - AELYTIS A DIMITRI - 01.11.[19]76 - BELYTIS A DIMITRI - 01.11.[19]76 - CELYTIS A DIMITRI - 01.11.[19]76 - D

ELYTIS A DIMITRI - 25.01.1977 - AELYTIS A DIMITRI - 25.01.1977 - B

ELYTIS A DIMITRI - [s.d.]

 

Tags: , , , , , ,

ΕΛΛΗΝΟ/ΙΣΠΑΝΙΚΑ – ΕΛΥΤΗΣ: “Η Ισπανία μου στάθηκε δεύτερη πατρίδα”*

*Ο  Οδυσσέας Ελύτης σε επιστολή του, της 15ης Ιανουαρίου 1980, προς τον φίλο και συνεργάτη του χαράκτη Δημήτρη Παπαγεωργίου,  αναφέρει μεταξύ άλλων τα εξής:

” Ευχαριστώ. Ευχαριστώ κι εσένα και τους φίλους σου για όλα όσα κάνετε. Η Ισπανία μου στάθηκε δεύτερη πατρίδα στ’  αλήθεια. Είναι κάτι συγκινητικό. Γιόρτασε την εκλογή μου περισσότερο από κάθε άλλη χώρα. Εάν δεχθώ να ταξιδέψω την  άνοιξη θά ‘ναι η πρόσκλησή της η πρώτη που θα πραγματοποιήσω”.

(Πηγή: Archivo DIMITRI, Madrid)

*”España ha sido para mi una verdadera segunda patria”.

(Elytis en una carta a su amigo y colaborador DIMITRI, 15 enero 1980. Fuente: Archivo de DIMITRI, Madrid)

O Παπαγεωργίου, γνωστός ως DIMITRI, ανέπτυξε τότε έντονη δραστηριότητα στη Μαδρίτη για την μετάφραση στα Ισπανικά και προβολή του έργου του Νομπελίστα ποιητή μας, της οποίας άμεσο αποτέλεσμα υπήρξε η πρόσκληση προς τον Ελύτη από τον πρωθυπουργό Adolfo Suarez να επισκεφθεί επισήμως την Ισπανία. Επίσκεψη που πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 1980. (Περισσότερα για τη συνεργασία του χαράκτη με τον Ελύτη σε προσεχές μας post στον παρόν ιστολόγιο).

 

Tags: , ,

“…και της των πάντων ενώσεως”*

HOMAGE TO ELYTIS

* collage de hesperus

 

Tags: , , ,

ΕΛΥΤΗΣ: “αποκατάσταση του ιδανικού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας”

elytis

 
Leave a comment

Posted by on September 7, 2011 in DOCUMENTA, Ελύτης

 

Tags: ,

 
%d bloggers like this: